ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਗੱਲ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਠੋਸ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣਾ ਕਾਫ਼ੀ ਔਖਾ ਕੰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਯਾਤਰਾ ਇਸੇ ਕਸੌਟੀ ਉੱਤੇ ਪਰਖੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਜਨ-ਨੇਤਾ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣਨ ਤੱਕ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਹੀ, ਪਰ ਅਸਲ ਚੁਣੌਤੀ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸੀ।
ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਢਾਂਚਿਆਂ, ਸਥਾਪਿਤ ਸਿਆਸੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਵਰਗਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਰਹੀ। ਅਜਿਹੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਆਗੂ, ਜਿਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਸਿੱਧੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਬਣੀ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਲਈ ਆਪਣੇ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੀ।
ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ, ਸਗੋਂ ਕਈ ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਪਹਿਲ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਲੋਕ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇਮੇਜ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਆਗੂ ਵਜੋਂ ਉਭਰੀ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਮੁੱਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕਦਾ ਸਗੋਂ ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਵੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਖ਼ਾਸੀਅਤ ਇਹ ਰਹੀ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਪਛਾਣ, ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ, ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮਸਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਆਪਣੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਿਖਾਈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਵੱਡੇ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਬਣੀ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਕੰਮਕਾਜ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਵੀ ਮਹੱਤਵ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ।
ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਆਗੂ ਦੀ ਅਸਲ ਪਰਖ ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਿਵਾਦਤ ਜਾਂ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਮਸਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਨੇ ਕਈ ਅਜਿਹੇ ਮੌਕਿਆਂ ’ਤੇ ਆਪਣੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਇੱਛਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲੈਣ ਨਾਲ ਸਿਆਸੀ ਜੋਖ਼ਮ ਵੀ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਮਰਥਕ ਇਹ ਦਲੀਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਔਖੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਕਿਨਾਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਲੋਕ-ਕੇਂਦਰਿਤ ਯੋਜਨਾਵਾਂ, ਸਿਹਤ, ਸਿੱਖਿਆ, ਬਿਜਲੀ, ਖੇਡਾਂ, ਸੜਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਸੁਧਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨੇ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਅਕਸਰ ਪੁਰਾਣੇ ਦੌਰਾਂ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈਣ ਦੀ ਲੋੜ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਆਧਾਰ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪਾਰਟੀ ਆਗੂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਬੋਲੀ, ਜਨਤਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹਾਜ਼ਰੀ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਸੰਪਰਕ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਾਕਤ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਥਾਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯਤਾ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲੈਣ, ਨਵੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰਨ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਅਪਣਾਈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸਿਆਸੀ ਆਗੂ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਤੀਜਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।