ਯੂਕਰੇਨ ਵੱਲੋਂ ਰੂਸ ਦੀਆਂ ਤੇਲ ਰਿਫਾਇਨਰੀਆਂ ’ਤੇ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਡਰੋਨ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਅਸਰ ਹੁਣ ਰੂਸ ਦੇ ਈਂਧਨ ਬਾਜ਼ਾਰ ’ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ ਲੱਗਾ ਹੈ। ਹਮਲਿਆਂ ਕਾਰਨ ਕਈ ਰਿਫਾਇਨਰੀਆਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਪੈਟਰੋਲ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਰੂਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਪੈਟਰੋਲ ਮੰਗਵਾਉਣਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਊਰਜਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਮਾਨੀਟਰ ਵੋਰਟੇਕਸ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਅਗਸਤ ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤੇ ਪੈਟਰੋਲ ਆਯਾਤ ਲਗਭਗ 1 ਲੱਖ 25 ਹਜ਼ਾਰ ਬੈਰਲ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਪੂਰੇ ਅਗਸਤ ਮਹੀਨੇ ਲਈ ਇਹ ਮਾਤਰਾ ਕਰੀਬ 4 ਲੱਖ 70 ਹਜ਼ਾਰ ਟਨ ਰਹਿਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ।
ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਰੂਸ ਨੂੰ ਪੈਟਰੋਲ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੁੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਭਾਰਤੀ ਰਿਫਾਇਨਰੀਆਂ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਰੂਸ ਨੂੰ ਕਰੀਬ 10 ਲੱਖ ਬੈਰਲ ਪੈਟਰੋਲ ਭੇਜਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤ ਦੀ ਵਾਡੀਨਾਰ ਰਿਫਾਇਨਰੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਿਫਾਇਨਰੀ ਨਯਾਰਾ ਐਨਰਜੀ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਤੇਲ ਕੰਪਨੀ ਰੋਸਨੇਫਟ ਦੀ ਲਗਭਗ 50 ਫੀਸਦੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਹੈ।
ਦਰਅਸਲ, 2022 ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਰੂਸ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਖਰੀਦ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਰੂਸੀ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਰਿਫਾਇਨਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਕਰਕੇ ਪੈਟਰੋਲ ਅਤੇ ਡੀਜ਼ਲ ਵਰਗੇ ਈਂਧਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਜੂਨ ਅਤੇ ਜੁਲਾਈ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਨੇ ਰੂਸ ਤੋਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 26 ਲੱਖ ਬੈਰਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਖਰੀਦਿਆ। ਇਹ ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਕਰੀਬ 10 ਲੱਖ ਬੈਰਲ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਧ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵੀ ਜਤਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਰੂਸ ਨੂੰ ਭੇਜੇ ਗਏ ਕੁਝ ਪੈਟਰੋਲ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੋਈ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਰੂਸ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਨਿਰਯਾਤਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਹੁਣ ਉਸਨੂੰ ਪੈਟਰੋਲ ਆਯਾਤ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਯੂਕਰੇਨੀ ਡਰੋਨ ਹਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਰੂਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਊਰਜਾ ਸਹੂਲਤਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਘਰੇਲੂ ਪੈਟਰੋਲ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ 70 ਫੀਸਦੀ ਤੱਕ ਦੀ ਕਮੀ ਆਈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਈਂਧਨ ਦੀ ਕਮੀ ਪੈਦਾ ਹੋਈ।
ਘਰੇਲੂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਸਪਲਾਈ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਰੂਸ ਨੇ ਪੈਟਰੋਲ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਅਤੇ ਨਿਰਯਾਤ ’ਤੇ ਵੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਗਾਈਆਂ ਹਨ। ਪੈਟਰੋਲ ਨਿਰਯਾਤ ’ਤੇ ਲੱਗੀ ਪਾਬੰਦੀ ਨੂੰ ਜਨਵਰੀ 2027 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਡੀਜ਼ਲ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ ’ਤੇ ਵੀ ਪਾਬੰਦੀ ਜਾਰੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਤੁਰਕੀ ਅਤੇ ਮੋਰੋਕੋ ਵੀ ਅਗਸਤ ਦੌਰਾਨ ਰੂਸ ਨੂੰ ਪੈਟਰੋਲ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਰਹੇ। ਯਾਨੀ ਯੂਕਰੇਨੀ ਹਮਲਿਆਂ ਕਾਰਨ ਰੂਸ ਦੇ ਊਰਜਾ ਖੇਤਰ ’ਤੇ ਪਿਆ ਦਬਾਅ ਹੁਣ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਈਂਧਨ ਵਪਾਰ ’ਤੇ ਵੀ ਅਸਰ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।