LIVE TV
ਤਾਜ਼ਾ ਖ਼ਬਰਾਂ
ਵੀਰਵਾਰ, 12 ਨਵੰਬਰ 2026
ਰਾਜਨੀਤੀ

ਐੱਚਐੱਸ ਫੂਲਕਾ ਨੇ ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਕਿਤਾਬ 'ਤੇ 1984 ਕਤਲੇਆਮ ਦੇ ਤੱਥ ਤੋੜਨ ਦਾ ਲਾਇਆ ਇਲਜ਼ਾਮ

ਸੀਨੀਅਰ ਵਕੀਲ ਐੱਚਐੱਸ ਫੂਲਕਾ ਨੇ ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਨਵੀਂ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ 1984 ਦੇ ਸਿੱਖ ਕਤਲੇਆਮ ਬਾਰੇ ਦਾਅਵਿਆਂ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਕੋਲੋਂ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਸਬੂਤ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ਰਤ ਮੁਆਫ਼ੀ ਮੰਗਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ।

Sonia Gandhi
ਫ਼ਾਈਲ ਫ਼ੋਟੋ U.S. Department of State / Wikimedia Commons (public domain)

1984 ਦੇ ਸਿੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਕਤਲੇਆਮ ਦੇ ਪੀੜਤਾਂ ਲਈ ਚਾਰ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਲੜਾਈ ਲੜ ਰਹੇ ਸੀਨੀਅਰ ਵਕੀਲ ਐੱਚਐੱਸ ਫੂਲਕਾ ਨੇ ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਨਵੀਂ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਨਿਖੇਧੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਸੂਬਾ ਮੀਡੀਆ ਮੁਖੀ ਵਿਨੀਤ ਜੋਸ਼ੀ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਕਿ ਕਿਤਾਬ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੱਥਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜ-ਮਰੋੜ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਤੇ ਗਾਂਧੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਗ਼ਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਲੀਨ ਚਿੱਟ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ।

ਫੂਲਕਾ ਨੇ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚਲੇ ਉਸ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 1984 ਦੀ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਕਾਰਨ ਭੜਕਿਆ ਹਿੰਦੂ-ਸਿੱਖ ਟਕਰਾਅ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਕਤਲੇਆਮ ਕਾਂਗਰਸੀ ਵਰਕਰਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦਕਿ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕੋਈ ਕਦਮ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕਿਆ।

ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੰਦਿਆਂ ਫੂਲਕਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਉਹ 31 ਅਕਤੂਬਰ 1984 ਨੂੰ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ 'ਤੇ ਗੋਲੀ ਚੱਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ ਦਿੱਲੀ ਅੰਦਰ ਫਿਰਕੂ ਹਿੰਸਾ ਜਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਭੜਕਣ ਦੀ ਇੱਕ ਵੀ ਘਟਨਾ ਸਾਬਤ ਕਰਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਦੁਪਹਿਰ ਦਿੱਲੀ ਸ਼ਾਂਤ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ 5 ਵਜੇ ਏਮਜ਼ ਦੇ ਬਾਹਰ ਤਤਕਾਲੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਗਿਆਨੀ ਜ਼ੈਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕਾਫ਼ਲੇ 'ਤੇ ਹਮਲੇ ਨਾਲ ਇਹ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਹਿੰਸਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਫ਼ੌਜ ਤਾਇਨਾਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਦੇਰੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਤਤਕਾਲੀ ਫ਼ੌਜ ਮੁਖੀ ਜਨਰਲ ਏਐੱਸ ਵੈਦਿਆ ਦੇ ਸਿੱਖ ਜਵਾਨਾਂ ਬਾਰੇ ਖ਼ਦਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਵੀ ਫੂਲਕਾ ਨੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਜਤਾਇਆ। ਜਸਟਿਸ ਮਿਸ਼ਰਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਫ਼ੌਜ ਮੁਖੀ ਦਾ ਕੰਮ ਮੰਗ ਆਉਣ 'ਤੇ ਜਵਾਨ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣਾ ਸੀ, ਜਦਕਿ ਤਾਇਨਾਤੀ ਅਤੇ ਦੇਖਦੇ ਹੀ ਗੋਲੀ ਮਾਰਨ ਦੇ ਹੁਕਮ ਸਿਵਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ 31 ਅਕਤੂਬਰ ਦੀ ਰਾਤ ਤੋਂ 1 ਨਵੰਬਰ ਦੀ ਸਵੇਰ ਤੱਕ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 6 ਹਜ਼ਾਰ ਫ਼ੌਜੀ ਜਵਾਨ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛਾਉਣੀ ਦੀਆਂ ਬੈਰਕਾਂ ਅੰਦਰ ਹੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਫੂਲਕਾ ਮੁਤਾਬਕ ਜੇਕਰ ਫ਼ੌਜ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਲਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਤਾਂ 2,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਬਚਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਸੀ।

ਫੂਲਕਾ ਨੇ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਕੋਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਤਾਂ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਤਾਇਨਾਤੀ 'ਚ ਦੇਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਅਧਿਕਾਰੀ 'ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਕਿ ਪੀੜਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਆਗੂਆਂ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਚੋਣ ਟਿਕਟਾਂ, ਮੰਤਰੀ ਅਹੁਦੇ ਅਤੇ ਤਰੱਕੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਕਿ ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਜਾਂ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਸਬੂਤ ਦੇਣ ਜਾਂ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ਰਤ ਮੁਆਫ਼ੀ ਮੰਗਣ।

ਅਹਿਮ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ

  • ਐੱਚਐੱਸ ਫੂਲਕਾ ਨੇ ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਨਵੀਂ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚਲੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੱਥਾਂ ਨਾਲ ਛੇੜਛਾੜ ਦੱਸਿਆ
  • 1984 ਦੀ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਅਚਾਨਕ ਭੜਕਿਆ ਗੁੱਸਾ ਦੱਸਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਨਕਾਰਿਆ, ਇਸ ਨੂੰ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਕਾਰਵਾਈ ਕਿਹਾ
  • ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਤਾਇਨਾਤੀ 'ਚ ਦੇਰੀ ਬਾਰੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨੂੰ ਜਸਟਿਸ ਮਿਸ਼ਰਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਗ਼ਲਤ ਠਹਿਰਾਇਆ
  • ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਤੋਂ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦੇ ਸਬੂਤ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ਰਤ ਮੁਆਫ਼ੀ ਮੰਗਣ ਦੀ ਕੀਤੀ ਮੰਗ