ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘਟੀ, ਮਾਸਟਰਜ਼ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗਿਰਾਵਟ

ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟ ਆਫ਼ ਹੋਮਲੈਂਡ ਸਕਿਓਰਿਟੀ (ਡੀਐੱਚਐੱਸ) ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਤਾਜ਼ਾ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਇੱਕ ਸਾਲ ਅੰਦਰ ਲਗਭਗ 13.5 ਫ਼ੀਸਦੀ ਘਟ ਗਈ ਹੈ। ਸਟੂਡੈਂਟ ਐਂਡ ਐਕਸਚੇਂਜ ਵਿਜ਼ਿਟਰ ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਸਿਸਟਮ (ਸੇਵਿਸ) ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਮੁਤਾਬਕ ਅਕਤੂਬਰ 2025 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 3,66,258 ਸੀ, ਜੋ ਅਕਤੂਬਰ 2026 ਵਿੱਚ ਘਟ ਕੇ 3,16,893 ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 49,365 ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਘਟੇ ਹਨ।

ਇਸ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਭਾਰਤ ਅਜੇ ਵੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਰੋਤ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕੁੱਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ 28.5 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ 26.6 ਫ਼ੀਸਦੀ ਉੱਤੇ ਆ ਗਈ ਹੈ।

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਿਰਾਵਟ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾਖ਼ਲਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਮਾਸਟਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲੇ 20 ਫ਼ੀਸਦੀ ਘਟੇ ਹਨ। ਅਕਤੂਬਰ 2025 ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 2,92,929 ਸੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਘਟ ਕੇ 2,34,034 ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ। ਬੈਚਲਰਜ਼ ਡਿਗਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ 38,522 ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ 36,011 ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ।

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਪੀਐੱਚਡੀ ਯਾਨੀ ਡਾਕਟਰੇਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧੀ ਹੈ। ਇਹ ਗਿਣਤੀ 28,609 ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 41,729 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ। ਅਕਤੂਬਰ 2026 ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੁੱਲ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ 1,95,341 ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ 1,21,552 ਔਰਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ 7.1 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦੀ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ, ਜੋ 12,83,240 ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ 11,92,572 ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਚੀਨ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ 10.2 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ। ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵੀ 35,273 ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ 33,992 ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ।

ਇਹ ਗਿਰਾਵਟ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵੀਜ਼ਿਆਂ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਜਾਂਚ-ਪੜਤਾਲ, ਆਪਸ਼ਨਲ ਪ੍ਰੈਕਟੀਕਲ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ (ਓਪੀਟੀ) ਅਤੇ ਸਟੈਮ ਵੀਜ਼ਾ ਵਾਧੇ 'ਤੇ ਫ਼ੀਸਾਂ ਲਾਉਣ ਦੀਆਂ ਤਜਵੀਜ਼ਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ।

ਅਹਿਮ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ

• ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 3.66 ਲੱਖ ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ 3.16 ਲੱਖ ਰਹਿ ਗਏ।
• ਮਾਸਟਰਜ਼ ਡਿਗਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਦਾਖ਼ਲੇ ਲਗਭਗ 20 ਫ਼ੀਸਦੀ ਘਟੇ।
• ਪੀਐੱਚਡੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 28,609 ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 41,729 ਹੋਈ।
• ਗਿਰਾਵਟ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਭਾਰਤ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।