ਅਯੁੱਧਿਆ ਦੇ ਰਾਮ ਮੰਦਰ ਦੇ ਸ਼ਿਖਰ 'ਤੇ ਧਰਮ ਧਵਜ ਲਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ, ਨਿਰਮਾਣ ਕਾਰਜ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁਕੰਮਲ

ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਵੈਮਸੇਵਕ ਸੰਘ (ਆਰਐਸਐਸ) ਦੇ ਮੁਖੀ ਮੋਹਨ ਭਾਗਵਤ ਨੇ ਮੰਗਲਵਾਰ, 25 ਨਵੰਬਰ 2025 ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਯੁੱਧਿਆ ਸਥਿਤ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਜਨਮ ਭੂਮੀ ਮੰਦਰ ਦੇ ਸ਼ਿਖਰ 'ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਭਗਵਾ ਧਰਮ ਧਵਜ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਹਿਰਾਇਆ। ਵਿਵਾਹ ਪੰਚਮੀ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਉਹਾਰ ਮੌਕੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ 'ਧਵਜਾਰੋਹਣ' ਸਮਾਰੋਹ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮੰਦਰ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਕਾਰਜ ਦੇ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮੌਕੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਯੋਗੀ ਆਦਿੱਤਿਆਨਾਥ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਪਾਲ ਆਨੰਦੀਬੇਨ ਪਟੇਲ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਜਨਮ ਭੂਮੀ ਤੀਰਥ ਖੇਤਰ ਟਰੱਸਟ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਚੰਪਤ ਰਾਏ ਸਮੇਤ ਟਰੱਸਟ ਦੇ ਕਈ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਟਰੱਸਟੀ ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ। ਸ਼ਿਖਰ 'ਤੇ ਧਵਜਾਰੋਹਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੰਦਰ ਦੇ ਗਰਭਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸਥਿਤ ਸਪਤਮੰਦਿਰ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰਵਾਇਤੀ ਪੂਜਾ ਅਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਧਰਮ ਧਵਜ ਲਹਿਰਾਉਣ ਦੀ ਇਸ ਰਸਮ ਨੂੰ ਮੰਦਰ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਰਸਮੀ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੜਾਅ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਮੰਦਰ ਦੇ ਸਿਖ਼ਰ 'ਤੇ ਲਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਇਹ ਧਵਜ ਪੈਰਾਸ਼ੂਟ-ਦਰਜੇ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕੱਪੜੇ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇੱਕ ਤਿਕੋਣਾ ਭਗਵਾ ਝੰਡਾ ਹੈ। ਇਸ ਝੰਡੇ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਪਵਿੱਤਰ ਚਿੰਨ੍ਹ ਉੱਕਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਦੇ ਸੂਰਜਵੰਸ਼ੀ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਸੂਰਜ, ਪਵਿੱਤਰ ਉਚਾਰਨ 'ਓਮ' ਅਤੇ ਕੋਵਿਦਾਰ ਰੁੱਖ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਟਰੱਸਟ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਚੰਪਤ ਰਾਏ ਨੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ, "ਇਹ ਭਗਵੇ ਰੰਗ ਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।"

ਝੰਡੇ ਦੇ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਿਖਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ਬਾਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵੇਰਵੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ। ਕੁਝ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਝੰਡਾ 10 ਫੁੱਟ ਉੱਚਾ ਅਤੇ 20 ਫੁੱਟ ਲੰਬਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਹੋਰ ਵੇਰਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਮਾਪ 22 ਫੁੱਟ ਲੰਬਾ ਅਤੇ 11 ਫੁੱਟ ਚੌੜਾ ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ 22 ਫੁੱਟ ਦਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਦਰ ਦੇ ਸ਼ਿਖਰ ਦੀ ਉਚਾਈ 161 ਫੁੱਟ (42 ਫੁੱਟ ਦੇ ਮਸਤੂਲ ਸਮੇਤ) ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ 191 ਫੁੱਟ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।

ਸਮਾਰੋਹ ਦੌਰਾਨ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਭਰ ਰਹੇ ਹਨ; 500 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਸੰਕਲਪ ਪੂਰਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, "ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹਨ..."। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਆਰਐਸਐਸ ਮੁਖੀ ਮੋਹਨ ਭਾਗਵਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੰਬੋਧਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, "...ਇਸ ਕਾਰਜ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰੂਹਾਂ ਨੂੰ ਅੱਜ ਜ਼ਰੂਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲੀ ਹੋਵੇਗੀ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ, "ਸਾਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਭਾਰਤ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਸੱਚਾਈ ਪੇਸ਼ ਕਰੇ..."।

ਇਸ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ ਦਹਾਕਿਆਂ ਪੁਰਾਣੇ ਵਿਵਾਦ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਨਵੰਬਰ 2019 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਅਯੁੱਧਿਆ ਦੀ 2.77 ਏਕੜ ਵਿਵਾਦਤ ਜ਼ਮੀਨ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਸੌਂਪਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਗਸਤ 2020 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਭੂਮੀ ਪੂਜਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਨਵਰੀ 2024 ਵਿੱਚ ਮੰਦਰ ਅੰਦਰ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਣ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਨਵੰਬਰ 2025 ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਧਵਜ ਲਹਿਰਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮੁੱਖ ਮੰਦਰ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਪੂਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

ਅਹਿਮ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ

• ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਅਤੇ ਆਰਐਸਐਸ ਮੁਖੀ ਮੋਹਨ ਭਾਗਵਤ ਨੇ ਅਯੁੱਧਿਆ ਰਾਮ ਮੰਦਰ 'ਤੇ ਧਰਮ ਧਵਜ ਲਹਿਰਾਇਆ।
• 25 ਨਵੰਬਰ 2025 ਨੂੰ ਵਿਵਾਹ ਪੰਚਮੀ ਮੌਕੇ ਹੋਏ ਸਮਾਰੋਹ ਨਾਲ ਮੰਦਰ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਾਰਜ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।
• ਝੰਡੇ ਉੱਤੇ ਸੂਰਜ, 'ਓਮ' ਅਤੇ ਕੋਵਿਦਾਰ ਰੁੱਖ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪਵਿੱਤਰ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ।
• ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਨਵੰਬਰ 2019 ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਗਸਤ 2020 ਵਿੱਚ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜਨਵਰੀ 2024 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਣ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਹੋਈ ਸੀ।