ਦੱਖਣੀ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਵਿੱਚ 7.8 ਤੀਬਰਤਾ ਦਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਭੂਚਾਲ, ਸੁਨਾਮੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਜਾਰੀ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ

ਦੱਖਣੀ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਦੇ ਮਿੰਡਾਨਾਓ ਤੱਟ ਨੇੜੇ ਸੋਮਵਾਰ, 8 ਜੂਨ 2026 ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਵੇਰੇ 7:37 ਵਜੇ 7.8 ਤੀਬਰਤਾ ਦਾ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਭੂਚਾਲ ਆਇਆ। ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਵੋਲਕੈਨੋਲੋਜੀ ਐਂਡ ਸੀਸਮੋਲੋਜੀ (PHIVOLCS) ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਭੂਚਾਲ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਸਾਰੰਗਾਨੀ ਸੂਬੇ ਦੇ ਮਾਸਿਮ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 32 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ 33 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਸੀ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਅਮਰੀਕੀ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਰਵੇਖਣ (USGS) ਨੇ ਭੂਚਾਲ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਕਾਬਲਾਲਾਨ ਤੋਂ 25 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ 57 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ 'ਤੇ ਦਰਜ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੇਜ਼ ਝਟਕੇ ਕਾਰਨ ਇਮਾਰਤਾਂ ਢਹਿ-ਢੇਰੀ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਜ਼ਮੀਨ ਖਿਸਕਣ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਾਪਰੀਆਂ ਅਤੇ ਤੱਟਵਰਤੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਨਾਮੀ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇਖੀਆਂ ਗਈਆਂ।

ਇਸ ਭੂਚਾਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਸਰ ਦੱਖਣੀ ਮਿੰਡਾਨਾਓ ਦੇ ਸੋਕਸਸਾਰਜੇਨ ਅਤੇ ਦਾਵਾਓ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਸਾਰੰਗਾਨੀ ਸੂਬੇ ਦੀ ਗਲਾਨ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਅਤੇ ਜਨਰਲ ਸੈਂਤੋਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਬਾਹੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਰਕਾਰੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ 35 ਤੋਂ 37 ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧਦੀ ਹੋਈ 70 ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਕੇ 81 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਇਸ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਜ਼ਖ਼ਮੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ 479 ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 1,300 ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਦਫ਼ਤਰ ਸਿਵਲ ਡਿਫੈਂਸ (OCD) ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਬੁਲਾਰੇ ਡਿਏਗੋ ਮਾਰੀਆਨੋ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਅਜੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਬਾਕੀ ਹੈ।

ਭੂਚਾਲ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ PHIVOLCS ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰਢਿਆਂ ਲਈ ਸੁਨਾਮੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਜਾਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਰੀਬ ਅੱਠ ਘੰਟਿਆਂ ਬਾਅਦ ਰੱਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸਾਰੰਗਾਨੀ ਦੇ ਕਿਆਂਬਾ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 1.48 ਮੀਟਰ ਉੱਚੀ ਸੁਨਾਮੀ ਲਹਿਰ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਕੋਟਾਬਾਟੋ ਟਰੈਂਚ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਹਲਚਲ ਕਾਰਨ ਸਾਰੰਗਾਨੀ ਅਤੇ ਦਾਵਾਓ ਓਕਸੀਡੈਂਟਲ ਦੇ ਕਈ ਤੱਟਵਰਤੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ 2 ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਉੱਪਰ ਉੱਠ ਗਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਹੇਠਲੇ ਕੋਰਲ ਰੀਫ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਏ। ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ PHIVOLCS ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨਕਸ਼ੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 2 ਮੀਟਰ ਦਾ ਉਭਾਰ ਆਇਆ ਹੈ।

ਰਾਹਤ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਨੈਸ਼ਨਲ ਡਿਜ਼ਾਸਟਰ ਰਿਸਕ ਰਿਡਕਸ਼ਨ ਐਂਡ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਕੌਂਸਲ (NDRRMC) ਦੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ ਨੂੰ 'ਰੈੱਡ ਅਲਰਟ' 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਲਾਸਾਂ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਨੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਜਾਇਜ਼ਾ ਲੈਣ ਅਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਰਾਹਤ ਸਮੱਗਰੀ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਸੀ-295 ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਜਹਾਜ਼ ਅਤੇ ਐੱਸ-70ਆਈ ਬਲੈਕ ਹਾਕ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਗਲਾਨ ਦੇ ਮੇਅਰ ਵਿਕਟਰ ਜੇਮਜ਼ ਯੈਪ ਨੇ ਹਵਾਈ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭੋਜਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉੱਥੇ ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਭੁੱਖੇ ਹਨ।

ਸਰਕਾਰੀ ਮੁਲਾਂਕਣ ਅਨੁਸਾਰ ਪਹਿਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ 32,000 ਤੋਂ 45,000 ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਰਾਹਤ ਕੈਂਪਾਂ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋਏ, ਜਦਕਿ ਪੂਰੇ ਮਿੰਡਾਨਾਓ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 14 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਨਿਰੀਖਣ ਦੌਰਾਨ OCD ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ ਅੰਡਰਸੈਕਟਰੀ ਹੈਰੋਲਡ ਕੈਬਰੇਰੋਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਨੁਕਸਾਨ ਓਨਾ ਗੰਭੀਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿਭਾਗ (DSWD) ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਫ਼ੌਜਾਂ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਰਾਹਤ ਵੰਡਣ ਵਿੱਚ ਜੁਟੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਮਨੁੱਖੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਤਾਲਮੇਲ ਦਾ ਦਫ਼ਤਰ (OCHA) ਅਤੇ ਕਿੰਗ ਸਲਮਾਨ ਹਿਊਮੈਨਟੇਰੀਅਨ ਏਡ ਐਂਡ ਰਿਲੀਫ ਸੈਂਟਰ (KSrelief) ਵੀ ਸਥਿਤੀ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੇ 'ਰਿੰਗ ਆਫ਼ ਫਾਇਰ' ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕੋਟਾਬਾਟੋ ਟਰੈਂਚ ਕਾਰਨ ਅਕਸਰ ਭੂਚਾਲ ਆਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਅਹਿਮ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ

• ਦੱਖਣੀ ਮਿੰਡਾਨਾਓ ਨੇੜੇ 7.8 ਤੀਬਰਤਾ ਦਾ ਭੂਚਾਲ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ 1.48 ਮੀਟਰ ਉੱਚੀਆਂ ਸੁਨਾਮੀ ਲਹਿਰਾਂ ਉੱਠੀਆਂ।
• ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 70 ਤੋਂ ਟੱਪ ਗਈ ਅਤੇ 1,300 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਏ।
• ਸਾਰੰਗਾਨੀ ਅਤੇ ਦਾਵਾਓ ਦੇ ਤੱਟਵਰਤੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਕਰੀਬ 2 ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਉੱਪਰ ਉੱਠ ਗਈ।
• ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਫ਼ਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਨੇ ਰਾਹਤ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਰੈੱਡ ਅਲਰਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਰਾਹਤ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ।