ਇਸਰੋ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀਹਰੀਕੋਟਾ ਤੋਂ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨ ਉਪਗ੍ਰਹਿ NVS-03 ਸਫ਼ਲਤਾਪੂਰਵਕ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ

ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾ (ISRO) ਨੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ, 30 ਅਕਤੂਬਰ 2026 ਨੂੰ ਰਾਤ 11:51 ਵਜੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸ਼੍ਰੀਹਰੀਕੋਟਾ ਸਥਿਤ ਸਤੀਸ਼ ਧਵਨ ਪੁਲਾੜ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਦੂਜੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨ ਉਪਗ੍ਰਹਿ NVS-03 ਸਫ਼ਲਤਾਪੂਰਵਕ ਲਾਂਚ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਦੂਜੇ ਲਾਂਚ ਪੈਡ ਤੋਂ ਜੀਓਸਿੰਕ੍ਰੋਨਸ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਲਾਂਚ ਵਹੀਕਲ (GSLV-F18) ਰਾਹੀਂ ਜੀਓਸਿੰਕ੍ਰੋਨਸ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਔਰਬਿਟ (GTO) ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਡਾਣ ਭਰਨ ਦੇ ਲਗਭਗ 18 ਮਿੰਟ ਬਾਅਦ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਰਾਕੇਟ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਪੰਧ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ।

ਇਸਰੋ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਡਾ. ਵੀ. ਨਾਰਾਇਣਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਲਾਂਚ ਟੀਮ ਨੇ ਇਸ ਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਅੰਜਾਮ ਦਿੱਤਾ। ਲਾਂਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡਾ. ਵੀ. ਨਾਰਾਇਣਨ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਰਾਕੇਟ ਨੇ "ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਅੰਡਾਕਾਰ ਪੰਧ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲਤਾਪੂਰਵਕ ਅਤੇ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਸ ਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ "ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰ, ਇੱਕ ਸਮਾਂ" ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵੱਲ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਪਗ੍ਰਹਿ 170.3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਪੈਰੀਜੀ ਅਤੇ 38,080 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਐਪੋਜੀ ਵਾਲੇ ਅੰਡਾਕਾਰ ਪੰਧ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ।

ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਇਸ ਸਫ਼ਲਤਾ 'ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਇਹ ਮਿਸ਼ਨ ਸਾਡੇ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨ ਸਿਸਟਮ ਨਾਵਿਕ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਕਦਮ ਹੈ।" ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕੇਂਦਰੀ ਪੁਲਾੜ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਜਤਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕਰਦਿਆਂ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਸੰਪੰਨ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਪ੍ਰਤੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਟੁੱਟ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਦੱਸਿਆ।

GSLV ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਇਹ 20ਵੀਂ ਉਡਾਣ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 50 ਮੀਟਰ ਉੱਚੇ ਅਤੇ 420 ਟਨ ਵਜ਼ਨੀ ਤਿੰਨ ਪੜਾਵੀ ਰਾਕੇਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸਰੋ ਨੇ 4 ਸਤੰਬਰ 2026 ਨੂੰ ਹੋਏ ਪਿਛਲੇ ਲਾਂਚ GSLV-F17 ਤੋਂ ਮਹਿਜ਼ 56 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਹ ਨਵਾਂ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸਰੋ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਵਜ਼ਨ 2,250 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਖ਼ਬਰ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਵਜ਼ਨ 2,232 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਰੂਬੀਡੀਅਮ ਐਟੌਮਿਕ ਘੜੀ ਅਤੇ ਸਿਵਲ L1 ਬੈਂਡ ਸਮੇਤ L5 ਅਤੇ S ਬੈਂਡ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੈ।

ਤਕਨੀਕੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਇਹ ਮਿਸ਼ਨ ਕਾਫ਼ੀ ਅਹਿਮ ਸੀ। ਸਾਲ 2025 ਦੌਰਾਨ ਪੂਰਵਵਰਤੀ ਉਪਗ੍ਰਹਿ NVS-02 ਦੇ ਪ੍ਰੋਪਲਸ਼ਨ ਵਾਲਵ ਵਿੱਚ ਆਈ ਖ਼ਰਾਬੀ ਕਾਰਨ ਉਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਪੰਧ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਦੇ ਹੱਲ ਲਈ ਇਸਰੋ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁਖੀ ਏ. ਐੱਸ. ਕਿਰਨ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ NVS-03 ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਪਾਈਰੋਟੈਕਨਿਕ ਵਾਲਵ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਰੱਖ ਕੇ ਉਡਾਣ ਭਰੀ ਗਈ ਸੀ।

ਨਾਵਿਕ (NavIC) ਭਾਰਤ ਦਾ ਆਪਣਾ ਖੇਤਰੀ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨ ਸਿਸਟਮ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਰਹੱਦਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਲਗਭਗ 1,500 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਸਥਿਤੀ, ਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਉਪਗ੍ਰਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਘੜੀਆਂ ਦੀ ਖ਼ਰਾਬੀ ਅਤੇ ਜਨਵਰੀ 2025 ਵਿੱਚ NVS-02 ਦੀ ਅਸਫ਼ਲਤਾ ਮਗਰੋਂ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਉਪਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤਿੰਨ ਰਹਿ ਗਈ ਸੀ। NVS-03 ਦੇ ਸਫ਼ਲ ਲਾਂਚ ਨੇ ਸੁਤੰਤਰ ਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਚਾਰ ਉਪਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਅਹਿਮ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ

• ਇਸਰੋ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀਹਰੀਕੋਟਾ ਤੋਂ GSLV-F18 ਰਾਕੇਟ ਰਾਹੀਂ NVS-03 ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ
• ਮਿਸ਼ਨ ਨੇ NavIC ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲਈ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 4 ਉਪਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੀ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਗਿਣਤੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ
• ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਰੂਬੀਡੀਅਮ ਐਟੌਮਿਕ ਘੜੀ ਅਤੇ ਸਿਵਲ L1 ਬੈਂਡ ਮੌਜੂਦ ਹੈ