ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ’ਚ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਪਰੀਖਣ ਲਈ 2,520 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਖੇਤਰ ਐਲਾਨਿਆ

ਭਾਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਦੀ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਦੇ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਪਰੀਖਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਸਥਾਈ ਖ਼ਤਰਾ ਜ਼ੋਨ ਅਤੇ ਨੋ-ਫਲਾਈ ਜ਼ੋਨ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਦਿਆਂ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਨੋਟਿਸ (NOTAM) ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਚੇਤਾਵਨੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰੀ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਰੱਖਿਆ ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਸੰਗਠਨ (DRDO), ਭਾਰਤੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੇ ਤਾਲਮੇਲ ਨਾਲ 11 ਦਸੰਬਰ 2025 ਦੇ ਕਰੀਬ ਇਹ ਅਲਰਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਪਾਬੰਦੀਆਂ 17 ਦਸੰਬਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 20 ਦਸੰਬਰ 2025 ਤੱਕ ਸਰਗਰਮ ਰਹਿਣਗੀਆਂ।

ਨਵੇਂ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਸੁਰੱਖਿਆ ਗਲਿਆਰੇ ਅਤੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਖੇਤਰ ਦਾ ਦਾਇਰਾ 2,520 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬਾ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸਲਾਹ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗਲਿਆਰਾ ਸਿਰਫ਼ 1,480 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਕੇ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਤਰੀਕਾਂ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਹਵਾਈ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਭਾਰਤੀ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਵੇਰੇ 06:00 ਵਜੇ ਤੋਂ ਸ਼ਾਮ 18:00 ਵਜੇ ਤੱਕ ਲਾਗੂ ਰਹਿਣਗੀਆਂ।

ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ 'ਨੋ-ਫਲਾਈ' ਅਤੇ 'ਨੋ-ਸੇਲ' ਜ਼ੋਨ ਐਲਾਨਿਆ ਹੈ। ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਦੇ ਸੰਭਾਵੀ ਲਾਂਚ ਪੜਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮਲਬਾ ਖਿਲਰਨ ਦੇ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਵਪਾਰਕ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਇਸ ਘੇਰੇ ਵਾਲੇ ਗਲਿਆਰੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਕੇ ਲੰਘਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਡੈਮੀਅਨ ਸਾਈਮਨ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਓਪਨ-ਸੋਰਸ ਖੁਫੀਆ ਨਿਗਰਾਨਾਂ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਂਦਾ ਸੀ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਭਾਰਤੀ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਅਤੇ DRDO ਨੇ ਤਕਨੀਕੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਸ ਤਾਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਦੇ ਖਾਸ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਜਾਂ ਕਿਸਮ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਐਲਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਕੋਈ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਰੱਖਿਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ। ਕਈ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪਣਡੁੱਬੀ ਤੋਂ ਦਾਗੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਕੇ-4 ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲ (SLBM) ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਕੁਝ ਹੋਰ ਇਸ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ ਦਾਗੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਅਗਨੀ ਲੜੀ ਦੀ ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਟ-ਰੇਂਜ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਮੰਨ ਰਹੇ ਹਨ।

ਲਾਂਚ ਦੇ ਅਸਲ ਸਥਾਨ ਬਾਰੇ ਵੀ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਮਤਭੇਦ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਮੀਡੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਲਾਂਚ ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੇ ਤੱਟ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਡਾ. ਏ.ਪੀ.ਜੇ. ਅਬਦੁਲ ਕਲਾਮ ਟਾਪੂ ਤੋਂ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਝ ਹੋਰ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਦੇ ਤੱਟੀ ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਲਾਂਚ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤੀ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਪਰੀਖਣਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਅਟਕਲਾਂ 'ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਮੁਖੀ ਐਡਮਿਰਲ ਦਿਨੇਸ਼ ਕੇ. ਤ੍ਰਿਪਾਠੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਰੱਖੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਾਰਜ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਨੂੰ ਕਲਪਨਾ ਦੀ ਉਪਜ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।

ਰੱਖਿਆ ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਸੰਗਠਨ (DRDO) ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਫੌਜੀ ਉਡਾਣ ਪਰੀਖਣਾਂ ਲਈ ਵਪਾਰਕ ਹਵਾਈ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤੇ ਸਾਫ਼ ਰੱਖਣ ਵਾਸਤੇ ਭਾਰਤ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਉੱਤੇ ਅਕਸਰ ਅਜਿਹੇ ਨੋਟਿਸ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਚੇਤਾਵਨੀਆਂ ਜਾਰੀ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗਲਿਆਰੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਤਿਕੋਣ ਦੇ ਲਗਾਤਾਰ ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਨ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨੀ ਅਗਨੀ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਆਧਾਰਿਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਬੂਸਟਰ ਵੱਖ ਹੋਣ, ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਣ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨੇਪਰੇ ਚਾੜ੍ਹਨ ਲਈ ਅਜਿਹੀਆਂ ਵਿਆਪਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਹੱਦਾਂ ਮਿਆਰੀ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਲੋੜਾਂ ਹਨ।

ਅਹਿਮ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ

• ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ 2,520 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬਾ ਅਸਥਾਈ ਖ਼ਤਰਾ ਗਲਿਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
• ਇਹ ਪਾਬੰਦੀਆਂ 17 ਤੋਂ 20 ਦਸੰਬਰ 2025 ਤੱਕ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਵੇਰੇ 6:00 ਤੋਂ ਸ਼ਾਮ 6:00 ਵਜੇ ਤੱਕ ਲਾਗੂ ਰਹਿਣਗੀਆਂ।
• ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਦੀ ਕਿਸਮ ਜਾਂ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਐਲਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
• ਜਲ ਸੈਨਾ ਮੁਖੀ ਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਕਾਰਨ ਪਰੀਖਣ ਬਦਲਣ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਕਲਪਨਾ ਦੀ ਉਪਜ ਦੱਸਿਆ।